• 

• 
• 
• 

TÜRKÇE DÝL FERMANI ARAPÇAYA KARÞI DEÐÝLDÝR. Mahmut Toptaþ Koronavirüs, yalnýz insanlara zarar vermedi. Karaman’da 1961 yýlýndan beri devam eden “Türk Dili ve Yunus Emre’yi anma” etkinliklerinin 743 üncü yýlý etkinlikleri, bu sene toplantýlarýn yasak olmasý nedeniyle sönük geçmiþ. Ama Karamanoðlu Mehmet beyin fermanýndan önce Türkçe, halkýn, siyasilerin ve münevverlerin dilinde capcanlý devam ediyordu. Benim köyüm Karaman’a 40 kilometre uzaklýktaki Göcer/Gücer köyü tarýma elveriþli olmayan ama keçi yetiþtirmeye en elveriþli yerlerden biridir. Þikari’nin (öl: 1584) “Karamanname” sinde yazdýðýna göre Mehmet beyin en güçlü ve etkin komutanlarýndan “Göcer/Gücer beð” neredeyse kitap boyunca yapýlan bir çok savaþýn komutanýdýr. Ýhtiyarlayýnca yerine oðlu geçer ve bu sefer babasýnýn hayýrlý iþlerini yerine getirenin adý da Karamanname’de “Göceroðlu” dur. Köyümüz, Avrupa’ya iþçi olarak gitmeden önce iki yüz haneli köyde dýþardan gelin veya damat ithal edilmemiþtir. Onun için Türkçesi, en az bozulan köylerden idi. 1981 yýlýndan beri Ýstanbul’da yaþarken, Özbek, Kýrgýz, Kazak, Azerbaycan…gibi Türk Cumhuriyetlerinden gelenlerle konuþurken kýrk yýldýr konuþmadýðým ama köyde iken öðrendiðim kelimeler akranlarýný duyunca hafýzamdan diriliverdiler. 1975 den önceki Dil Bayramý törenlerine dinleyici olarak katýlmýþtým. Karamaný ve Karaman kültürünü bilmeyen bazý insanlar gelir, konuþacak bir þeyleri de olmadýðýndan bir kýsmýnýn tek konusu Arapça ve Farsçaya karþý bu fermanýn yayýnlandýðýný söyler de, dayanak olarak oturduðu sandalyenin arkasýndan baþka hiçbir dayanaðý olmazdý. Halbuki tarihçi, Ýbrahim Hakký Konyalý’nýn “Karaman Tarihi” o günlerde Karaman Belediyesi tarafýndan yayýnlamýþtý. Fermandan sonra Karaman’da basýlan madeni paralarýn üzerindeki yazýlar Arapça yazýlmýþtý. Ýbrahim Hakký Konyalý, sekiz tane paranýn fotoðrafýný kitabýna koyduðu gibi davet edilenler belki okuyamazlar diye de paralarýn üzerindeki Arapça ibareleri de yazývermiþ. Sultanlarýn, Halifelerin, Beðlerin, Paþalarýn, Padiþahlarýn yazdýðý mektuplarý toplayan deðerli tarihçilerimizin baþýnda Feridun Ahmet bey gelir, ölüm tarihi 1583. Sevgili peygamberimizin mektuplarý, Dört halifemizin mektuplarýndan Kanuni dönemine kadar olan halifelerin, padiþahlarýn ve paþalarýn mektuplarýný toplamýþ. Hicri 1275/Miladi 1859 baskýlý birinci cilt 626 sayfa, ikinci cilt 600 sayfadýr. Minder cilt denilen büyük boyda basýlmýþ, karýnca küçüklüðünde harflerle dizilmiþ bir hazine. Bu çevirisi yapýlarak yayýnlanacak olsa on cilt olabilir. Keþke bakanlýðýn adý verilirken “Kültür” kelimesi öne alýnan, Kültür ve Turizm Bakanlýðý bu görevi yapýverse. Karamanoðlu Mehmet beyin “Bu günden sonra, divanda, dergahta, bargahta, mecliste ve meydanda, Türkçeden baþka dil kullanýlmayacaktýr” fermanýnda 12 kelimenin beþi Arapça ve farsçadýr. Fermandan sonra basýlan paralarýn üzerinde Arapça kelimeler ve cümleler vardýr, Türkçe tek kelime yoktur. Devlet baþkanlarýna yazýlan mektuplarýn hemen hemen hepsi Farsçadýr. Feridun beðin yazdýðý “Münþeat-ý Selatýyn” adýný verdiði iki ciltlik kitap tarihçilerimiz arasýnda “Münþeat-ý Feridun” diye geçer. Ben bu makaleyi yazmadan önce Karamanoðullarýna ait mektuplarý tekrar gözden geçirdim, hemen hepsi Farsça. Cumhuriyetle beraber harf inkýlabý yapýlmýþ ve Arap alfabesinden Latin harflerine 1 Kasým 1928 tarihinde 1353 sayýlý kanunla geçilmesine karar verilmiþ. Hemen o günden itibaren meclis zabýtlarý Latin Alfabesiyle yazýlmýþ. Gerçi Türkçe kelimeleri ifade etmek için Ö, Ç, Þ, Ð, Ü, Ý gibi harfler ilave edildiðinden “Türk Alfabesi” denilmiþ. Harf inkýlabýndan sonra basýlan paralar, Türk Alfabesiyle basýlmýþ. Okul kitaplarý Türk Alfabesiyle basýlmýþ. Karamanoðullarý döneminde eðitim yine Arapça olarak devam ettiðini yazýlan eserlerin Arapça olduðundan anlýyoruz. Ýtiraz edenlerin elinden tutun ve Karaman’da hala ayakta olan tarihi eserlerin kitabelerini okuyacak birini bularak okutuverin. Mesela Karamanoðlu Mehmet beðin oðlunun torunu olup, Murat Hüdavendigarýn da damadý olan Alaeddin beyin Hanýmý Nefise hanýmýn 1381 de yaptýrdýðý Hatuniye Medresesinin kitabesini okutuverin. Giriþ kitabesinde, Ýbrahim Hakký Konyalýnýn Karaman tahinin 466 ýncý sayfasýnda Ayet ve Hadislerin Arapça yazýlmasýndan sonra bu Medreseyi yapaný ve kim adýna yapýldýðýný anlatan ve yapýlýþ tarihini ifade eden yazýlar da Arapça olarak yazýlmýþtýr. Türkçeden baþka dillerin konuþulma yasaðýnýn yalnýz devlet dairelerinde olduðuna dikkat çeken Konyalý, “Karaman Tarihi” isimli eserinin 83 üncü sayfasýnda þöyle der: “Bütün mektuplarýn Farsça oluþu dikkate þayandýr. Mehmet Beyin, Türkçe’den baþka dil yasaðý, yalnýz divan iþlerine münhasýr kaldýðý, muhaberatta dikkate alýnmadýðý anlaþýlmaktadýr” diyor. Harf inkýlabýndan sonra yapýlan devlete ait binalarýn giriþ kapýsý üzerine yeni alfabeyle kurumun adý yazýlmýþ. Bu gün Þikari’nin (Öl. 1584) “Karamanname” sinin dilini Karaman’da herkes anlar. Türbesi Karaman’da olan Yunus Emre’nin þiirlerinde görüyoruz ki, Türk dili en parlak dönemini yaþýyordu. Bu gün de Yunus’un ilahileri gönülleri coþtururken, dilleri ve kulaklarý tatlandýrmaya devam ediyor. Karamanoðlu Mehmet beðden, Yunus Emre’den Karacaoðlan’a kadar, Karacaoðlan’dan Bekir Sýdký Erdoðan’a kadar Türkçemizde hala Nevzat Daðlý, Hasan Özünal…. gibi bir çok yaþayan þairlerimizde Kaþgar havasý, Nevai ahengi devam etmektedir. Basýn,  medya,  bayram,  karaman,  yerel basýn, 

Bu Haber 2947 defa okunmuþtur.