• 

• 
• 
• 

Maalesef durum baþlýkta anlatýldýðý gibidir. Hatta daha da kötüdür. Saadettin Ali Mescidi içinde gördüðümüz bir levha sonrasý dikkatimiz, diðer camilerdeki künye levhalarýna kaydý. Aþaðýda bahsedeceðimiz üzere tarihi camilere konulan bu künye levhalarýnda yanlýþ ve alakasýz metinler düzenlenmiþtir. Bu levhalarýn iki tanesi kiþi, diðerleri ise binalarýn kendisi adýnadýr.

 “Bu levhalarý kim taktý? diye sorduðumuz ilgili cami görevlileri, kendilerinin de bilgi sahibi olmadýklarýný söylediler.

Malzeme ve tasarým özelliklerine göre bu künye levhalarýnýn 30-40 yýllýk olanlarý olduðu gibi henüz bir yýlýný doldurmamýþ olanlarýna rastladýk.

Amacýmýz Karaman halkýný aydýnlatma ve bilinçlendirmeye yönelik olduðundan sadece yanlýþlarý tespit ve doðrularý göstermekle yetineceðiz.

Tarihi camilerden yanlýþ künyeli olanlarý ve olmasý gereken doðru künyelerini aþaðýya sýralýyoruz:

Saadettin Ali ya da  Ebulfeth Camii içinde Alaeddin Bey adýna düzenlenmiþ bir kitabe:

“Karamanoðlu Alaeddin Bey

(Ebül fetih Alaeddin Bey Ö. 1399)”

Alaeddin Bey’in mezarý bu camide deðildir. Alaeddin Bey, mezarý kendisi adýna düzenlenmiþ türbe içindedir. Türbe ise Orta Kale Pazar Kapýsý doðu tarafýndadýr. Camii’nin ismindeki Ebu’l-Feth ifadesi Selçuklu hükümdarý Gýyaseddin için kullanýlmýþtýr. Caminin orijinal kitabesinde geçer. Künyenin metin düzenlemesi de gramer olarak yanlýþtýr. “Ebülfetih” þeklinde geçen unvan Ebu’l-Feth” yazýlmalýdýr.

Araboðlu Camii Künyeleri:

Bakýr ya da Altýn görünümlü levha

“ARABOÐLU CAMÝÝ

1374-1420

(KARAMANOÐLU DEVRÝ)”

Müftülük Levhasý

“T.C.

KARAMAN MÜFTÜLÜÐÜ

ARABOÐLU CAMÝÝ

1374”

Tabii ki her iki künye de yanlýþtýr. Camiinin orijinal tarihi zaten cami ana giriþ kapýsý üzerinde bulunmaktadýr. Yanlýþ düzenlenmiþ cami künye levhalarýnýn hemen solundaki orijinal kitabede  “fî târîhi tis’a ve tis’îne ve semanimiyehفی تاریخ تسع و تسعین وثمانمیه   “  þeklinde yazýlýdýr. Arapça olan bu tarih H. 899 yýlýdýr. Miladi karþýlýðý ise 1493/94’tür. Camiye düzenlenecek doðru künyede tarih 1493 olarak düzeltilmelidir.

Araboðlu Camii’nin doðru künyesi þöyle olmalýdýr:
Araboðlu Camii

1493

Siyahser Camii’nde üç tane farklý levha vardýr. Ana giriþteki künye levhasýnda þöyle yazmaktadýr:

“T.C

KARAMAN MÜFTÜLÜÐÜ

SÝYAHSER CAMÝÝ

1450”

Cami içinde bir sütun yüzeyine ise tuhaf bir künye levhasý asýlmýþtýr:

“Tecvid-Ý Karabaþ Veli Ö1445 “

Þu anlama gelmektedir: Karabaþ Veli Tecvidi’nin Ölüm tarihi 1448

Doðrusu Karabaþ Veli Ö. 1465 olmalýdýr. Mezar taþý müzededir. H. 870/M. 1465 tarihlidir.

“KARABAÞ VELÝ KÜLLÝYESÝ

KARABAÞ VELÝ MOSGUE

13. YÜZYIL”

Bu künye kaldýrýlmalýdýr. Trajikomik bir metin vardýr. Levhanýn ikinci satýrý Ýngilizce düzenlenmiþtir. Ýngilizce metine Türkçe karakterli kelimeler eklenmiþtir. Ýngilizcede “þ” harfi olmamasýna raðmen burada kullanýlmýþtýr. Yine Ýngilizce’de cami anlamýna gelen “mosque” kelimesi, “q” harfi yerine “g” ile “mosgue” biçiminde yazýlmýþtýr. Bu künyedeki bir diðer yanlýþ ise tarihtedir. Karabaþ Veli 15. Yy’da yaþamýþ olmasýna raðmen bu levhada cami tarihi 13. Yy yazýlmýþtýr.

Caminin yapýmýna ait kesin bir tarih yoktur. Ancak külliyenin banisi Karabaþ lakabý ile meþhur Mevlana Alaeddin Esved’in ölüm tarihine yakýn, yani 1455-1460 yýllarý arasýnda yapýlmýþ olma ihtimali yüksektir.

Siyahser Camii için doðru künye þöyle olmalýdýr:

Siyahser Camii

15. yy Ýkinci Yarýsý

Bir trajikomik künye levhasý ise Þeyh Ali Semerkandi Camii’ndedir. Üst üste üç adet künye levhasý adeta birbirlerini yalanlama yarýþýna girmiþler gibidir.

Üç levhadan en üstteki levha tamir kitabesidir. Alttaki levha, caminin tahmini inþa kitabesidir. Yüzyýl verilmemiþtir. En alttaki müftülük levhasý ise tamir kitabesinin kötü bir kopyasýdýr. Þeyh Ali Semerkandi’nin adý “Þýh” olarak baþlatýlmýþ, devamýnda ise çok önemli olan “Semerkandi” unvan/lakabý atlanmýþtýr. Üstelik tamir kitabesi inþa kitabesi olarak yazýlmýþtýr. Bu künye levhalarý sýrasý ile þöyledir:

Birinci levha:

“ÞEYH ALÝ SULTAN SEMERKANDÝ TÜRBESÝ VE CAMÝÝ

TAMÝR TARÝHÝ: 1977”

Ýkinci levha:

“ÞEYH ALÝ SULTAN

SEMER KANDÝÝ

KARAMANOÐLU DEVRÝ”

Üçüncü Levha:

“T.C.

KARAMAN MÜFTÜLÜÐÜ

ÞIH ALÝ SULTAN CAMÝÝ

1977”

 

Bu cami Mut Zeyne’deki Þeyh Ali Semerkandi’nin ayný isim ile anýlan torunu Þeyh Ali Semerkandi’ye aittir. Torun Semerkandi’nin ölüm tarihi H. 1008/M. 1600dür. Cami mimari özelliklerine de bakarak 1580-1600 arasý yapýlmýþ olmalýdýr.

Cami künyesi ve tarih þöyle olmalýdýr:

“Þeyh Ali Semerkandî Camii

16. YY Ýkinci Yarýsý”

Yanlýþ tarihli bir diðer tarihi camimiz ise Dikbasan Camii’dir. Dikbasan Camii kapýlarý üzerine asýlan mermer künyelerde cami inþa tarihi olarak 1436 tarihi verilmektedir. Ancak Dikbasan camiinin çok özel ve orijinal inþa kitabesi vardýr. Ýnþa kitabesi cami içinde arka sað ikinci sýra kemerler arasýndadýr. Camiinin kitabesi bir þiir içinde ebced hesabý ile düþürülmüþtür. Ebced hesabý kesin ve doðrudur. Ebced hesabýna giren beyit þu þekildedir:

Fefî târihi itmamihi kulnâ

Buniye’l-hannânu bi’l-cennâtu dâra (Ebce hesabý düþürülen kýsým. Ayrýntýya giremiyoruz.)

Ebced hesaplý kitabeye göre caminin inþa kitabesi H. 899/M. 1493/1494’tür.

Doðru künye þöyle olmalý:
“Dikbasan Camii

H. 899/M. 1493”

Tarihi sorunlu camilerden bir tanesi de Nuh Paþa Camii idi. Miladi olarak 1589 yazýlý künye levhasýnýn son zamanlarda deðiþtirilerek yerine doðru tarihli bir müftülük levhasýný yerleþtirildiðini görüyoruz.

Karaman’da tarihi sorunlu iki cami daha vardýr. Ancak bu camilerin inþa tarihleri ayrý bir tartýþma konusu olduðundan giremiyoruz.

Buraya kadar oluþan sonuçlara göre, geçmiþ tarihlerde dönem dönem tarihi camilere, künye levhalarý düzenlenmiþtir. Tamamen iyi niyet ürünü olan bu künye levhalarý maalesef bilgisizlik kurbanýdýr. Yukarýda da açýkladýðýmýz üzere bazý camilere konulan künye levhalarý, yanlýþ ötesinde alakasýz ve uydurma künyelerdir. Düzenlenmiþ olan bu künyelerin bir kýsmý gülünç bir durumdadýr. Tarihi Camilerin künyelerindeki bu bilgi yanlýþlýklarýnýn bir an evvel düzeltilmesi gerekmektedir.

Konu, Vakýflar Genel Müdürlüðü ve Konya Vakýflar Bölge Müdürlüðü ile paylaþýlmýþtýr.

 

TARÝHÝ,  CAMÝLERE,  YANLIÞ,  ÖTESÝ,  TUHAF,  TARÝHLENDÝRMELER

Bu Haber 2727 defa okunmuþtur.